به نام کردگـــار هفت افــــــلاک / که پیدا کرد آدم از کفی خاک

بازگردانی: به نام آفریننده هفت آسمان که آدم را از خاک اندکی پدید آورد.

قالب: مثنوی / کردگار: آفریننده / افلاک: جِ فلک: آسما ن، چرخ / پید اکردن: پدید آوردن / کف: به اندازه سطح داخلی دست، مجاز از اندک. / واج آرایی: ک / تلمیح: به آفرینش انسان از خاک/

الهی فضـــــل خود را یار ما کن / ز رحمت یک نظر در کار ما کن

بازگردانی: خدایا، بخششت را همراه ما کن و از روی مهر و رحمتت به ما توجه و عنایت کن.

فضل: بخشش، نیکویی / رحمت: مهربانی و بخشایندگی / جناس: یار و کار ناهمسان / تناسب: فضل و رحمت / نظر در کار کسی کردن: کنایه از توجّه کردن و عنایت به او.

تویی رزاق هـــر پیدا و پنهــــان  /  تویی خــــلاق هر دانا و نادان

بازگردانی: تو روزی دهنده همۀ هستی هستی. تو آفریدگار هر موجود هستی.

رزّاق: روزی دهنده / خلّاق: آفریدگار، خداوند / تضاد: پیدا و پنهان، دانا و نادان / تناسب: رزّاق و خلاق.

زهی گــــــــویا ز تو کام و زبانم /  توئی هــــــم آشکارا هم نهانم

بازگردانی: آفرین بر تو که دهان و زبانم به نام تو گویاست. تو همه چیز من هستی.

زهی: آفرین / کام: سقف دهان، مجازاً دهان، زبان / تناسب: گویا، کام و زبان/ تضاد: آشکارا و نهان

چــو در وقـت بهــــــار آیی پدیدار /  حقیقت پرده برداری ز رخسار

بازگردانی: هنگامی که در وقت بهار آشکار شوی، به راستی که زیبایی های چهره ات را آشکار می‌کنی.

پدیدار آمدن: آشکار شدن / رخسار: چهره / پرده از رخسار برداشتن: کنایه از آشکار شدن / تضاد: پدیدار و پرده

فــروغ رویت اندازی سوی خاک  / عجایب نقشها سازی سوی خاک

بازگردانی: روشنایی رخسارت را به زمین می‌تابانی و زمین را با گلها و گیاهان نقاشی می‌کنی.

فروغ: روشنایی، پرتو / عجایب: جِ عجیب؛ چیزهای شگفت انگیز و عجیب / نقش: استعاره از گل ها و گیاهان / خاک: مجاز از زمین.

گل از شوق تو خندان در بهارست / از آنش رنگهای بی‌شـــمارست

بازگردانی: گل از عشق تو در بهار شکوفه می‌کند و می‌شکفد؛ برای همین خاطر رنگارنگ است.

تشخیص: گل / تناسب: گل، بهار و رنگ  شوق و خندان / خندان شدن گل: شکفتن گل / حسن تعلیل / از آن: مال، به این خاطر.

هر آن وصفی که گویم بیش ازانی / یقین دانم که بی‌شک جانِ جانی

بازگردانی: هر گونه تو را توصیف کنم تو بیش از آن را شایسته ای. مطمئنم که تو جان همۀ هستی هستی.

جناس: آن و جان ناهمسان / تکرار: جان

نمی‌دانم نمی‌دانــــم الـــــهی   /     تو دانی و تو دانی آنچه خواهی

تکرار: نمی‌دانم، تو دانی / تضاد: نمی‌دانم و دانی / واج آرایی:  ن ، ی                                                           الهی نامه: عطار نیشابوری(۵۴۰ -۶۱۸)